System AML w Polsce

System AML w Polsce

Krajowy system przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu: ustawodawstwo i instytucje

System AML w Polsce tworzą wszystkie podmioty zobligowane do przestrzegania regulacji prawnych związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. A ich działania, prawa i obowiązki reguluje ustawa AML z 1 marca 2018 r., która opiera się na wytycznych zawartych w IV Dyrektywie Unijnej z 20 maja 2015 r.

Prawo unijne jako podstawa systemu AML w Polsce

Polskie ustawodawstwo związane z AML opiera się na wytycznych Komisji Europejskiej, które opisuje IV Dyrektywa w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu z 20 maja 2015 r.

Celem tej dyrektywy jest:

  • zapobieganie wykorzystywaniu unijnego systemu finansowego do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu,
  • zapewnienie integralności, stabilności i wiarygodności sektora finansowego,
  • wzmocnienie wewnętrznego rynku Unii Europejskiej.

cloud_download Pobierz plik: Dyrektywa Unijna

Ustawodawstwo AML w Polsce

W Polsce obowiązuje Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu z dnia 1 marca 2018 r. Weszła ona w życie 13 lipca 2018 r. i nałożyła na firmy, przedsiębiorców i instytucje szereg obowiązków związanych z AML.

Ustawa określa m.in. zasady i tryb działań mających na celu uniemożliwienie wprowadzania do legalnego obrotu finansowego środków i wartości majątkowych pochodzących z:

  • nielegalnych źródeł, czyli z działalności przestępczej,
  • nieujawnionych źródeł, czyli z działalności, od której nie zostały zapłacone podatki (tzw. szara strefa).

cloud_download Pobierz plik: Ustawa AML

Instytucje tworzące system AML w Polsce

Polski system AML tworzą wszystkie podmioty, które ustawą AML zostały zobligowane do przestrzegania regulacji prawnych związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Są to w szczególności:

  • instytucje obowiązane,
  • organy informacji finansowej,
  • jednostki współpracujące,
  • pośrednio wszyscy pozostali uczestnicy obrotu finansowego, których umownie można nazwać klientami.

Instytucje obowiązane

Do grona instytucji obowiązanych należą przedsiębiorcy, firmy i inne podmioty zobowiązane do przeprowadzania oceny ryzyka w obszarze AML, analizowania klientów i transakcji, a także przekazywania Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (GIIF) danych na temat transakcji podejrzanych.

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu są to m.in.:

  • instytucje kredytowe i finansowe (np. banki i ich oddziały, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne, spółdzielcze kasy oszczędnościowe i oszczędnościowo-kredytowe, firmy leasingowe, instytucje płatnicze),
  • pośrednicy w obrocie wartościami majątkowymi (np. pośrednicy w obrocie nieruchomościami, domy aukcyjne, kantory),
  • organizacje non-profit (stowarzyszenia i fundacje),
  • inne podmioty, (np. notariusze, adwokaci, radcowie prawni, biegli rewidenci, doradcy podatkowi, przedsiębiorcy).

Dowiedz się więcej na temat instytucji obowiązanych

Organy informacji finansowej

Ustawa AML określa, że organami informacji finansowej w Polsce są te organy administracji rządowej, które posiadają uprawnienia do prowadzenia spraw związanych z zapobieganiem wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł.

Organami tymi są:

  • minister uprawniony do prowadzenia spraw dotyczących instytucji finansowych – jest naczelnym organem informacji finansowej,
  • Generalny Inspektor Informacji Finansowej – swoje zadania wykonuje w ramach jednostki organizacyjnej wyodrębnionej w tym celu w strukturze Ministerstwa Finansów.

Jednostki współpracujące

Odrębną kategorią podmiotów, do których jest adresowana ustawa AML, są jednostki współpracujące. Podejmują one aktywną współpracę z Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Zaliczają do nich:

  • organy administracji rządowej,
  • organy administracji samorządowej,
  • inne państwowe jednostki organizacyjne,
  • Najwyższa Izba Kontroli (NIK),
  • Komisja Nadzoru Finansowego (KNF),
  • Narodowy Bank Polski (NBP).

Uczestnicy obrotu finansowego

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu jest obowiązkiem każdego obywatela Polski i każdej firmy prowadzącej działalność w Polsce. Dlatego też ustawa AML w sposób pośredni dotyka wszystkich uczestników obrotu finansowego, czyli klientów (osoby, przedsiębiorstwa, jednostki nieposiadające osobowości prawnej, instytucje) realizujących transakcje takie jak:

  • korzystanie z usług finansowych (np. konta bankowe, przelewy, kredyty, pożyczki, leasing, ubezpieczenia),
  • kupno lub sprzedaż wartości majątkowych (m.in. nieruchomości i ruchomości w gotówce przekraczające 10.000 euro),
  • przeprowadzanie transakcji na rynku walutowym (w tym w zakresie walut wirtualnych),
  • korzystanie z oferty sektora hazardowego (np. gry losowe, automaty, kasyna).