Lista PEP, czyli baza osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne

Lista PEP, czyli baza Politically Exposed Persons, stanowi kluczowe narzędzie w systemach compliance i przeciwdziałania praniu pieniędzy, umożliwiające identyfikację osób pełniących eksponowane funkcje publiczne. Jej właściwe stosowanie pozwala instytucjom obowiązanym dokonywać oceny ryzyka regulacyjnego, reputacyjnego i operacyjnego związanego z relacjami biznesowymi.

Kluczowe zagadnienia na temat listy PEP omawiane w tym artykule:

• Definicja osoby o statusie PEP.
• Korzyści ze stosowania listy PEP od iAML.
• Informacje dostępne na liście PEP od iAML.

Kim jest PEP, czym jest lista PEP i dlaczego ten temat jest ważny w kontekście AML?

Skrót PEP pochodzi od angielskiego sformułowania Politically Exposed Persons. Według definicji zawartej w ustawie AML z 1 marca 2018 roku, osoby o statusie PEP są to osoby fizyczne, które zajmują eksponowane stanowiska polityczne albo pełnią znaczące funkcje publiczne.

Politically Exposed Persons mogą być częścią systemu prania pieniędzy – przez przekupstwa lub korupcje, które mają na celu pozyskanie wsparcia jednostki posiadającej wpływy polityczne. Współpraca z osobami zajmującymi eksponowane stanowisko polityczne może zwiększać więc ryzyko zaangażowania instytucji obowiązanej w proceder prania pieniędzy. Dlatego też relacje z PEP podlegają obowiązkowi zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego.

Wyzwaniem dla instytucji obowiązanych jest szybkie i wiarygodne zidentyfikowanie osób o statusie PEP. Realizację obowiązków AML przyspiesza korzystanie z odpowiedniej listy PEP, takiej jak baza PEP od iAML – dostępna online, jako API lub w formie codziennej wysyłki plików, a także jako część systemu analityczno-raportującego iAML.

Dlaczego lista PEP od iAML jest idealna dla polskich instytucji obowiązanych?

1. Korzystanie z listy PEP od iAML pozwala wypełnić obowiązki ustawy AML w kontekście PEP.
2. Na liście znajdują się osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne z Polski i zagranicy, lista jest zgodna z aktualną definicją PEP oraz nie jest konieczne subskrybowanie zagranicznych, drogich list, które zazwyczaj prezentują tylko najważniejsze osoby oraz bywają stosunkowo rzadko aktualizowane.
3. Lista PEP od iAML jest obszernym źródłem informacji o PEP, co usprawnia procesy i zmniejsza koszt zapewnienia zgodności z ustawą AML – zawiera ponad 11.000 PEP polskich oraz prawie 40.000 PEP zagranicznych.
4. Baza zawiera wszystkie istotne dane o PEP – imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL, obywatelstwo, płeć, organizacja, funkcja, podstawa uznania za PEP i/lub RCA, powiązanie z PEP w przypadku RCA, status aktywności.
5. Lista jest źródłem najbardziej aktualnych danych, które nie muszą być sprawdzane w innych bazach PEP, co istotnie zmniejsza czasochłonność i upraszcza procedury związane z AML – lista PEP od iAML jest codziennie aktualizowana i weryfikowana.
6. Jedna lista zastępuje setki innych baz PEP, przez co zapewnia szybki i łatwy dostęp do niezbędnych informacji – podstawą do tworzenia listy PEP od iAML jest ponad 11.000 różnych źródeł danych na temat osób o statusie PEP.
7. W razie potrzeby użytkownik narzędzi iAML może ściągnąć na swój komputer całą bazę, czyli wygenerować plik z najbardziej aktualną listą PEP, by wykorzystać ją w innych realizowanych w firmie zadaniach i w ten sposób usprawnić pracę swoją i swojego zespołu współpracowników.
8. Listę PEP od iAML charakteryzuje wysoka rzetelność i dokładność, czym zdobyła już zaufanie ponad 1000 klientów, w tym około 200 korporacji – tworzy ją zespół kilku stałych pracowników, którzy są specjalistami w zakresie gromadzenia, weryfikacji i harmonizacji danych w obszarze AML.
9. Weryfikacja klientów wg listy osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne w rozwiązaniach od iAML odbywa się automatycznie – gdy klient zostaje zidentyfikowany jako PEP, użytkownik otrzymuje alert i może przekazać klientowi oświadczenie PEP.
10. Lista może być osobnym narzędziem lub częścią kompletnego zestawu narzędzi iAML służącego do przeciwdziałania praniu pieniędzy, który automatyzuje procesy (dotyczące m.in. identyfikacji PEP, identyfikacji klienta oraz oceny ryzyka podmiotu i transakcji), pozwalając wypełnić obowiązki ustawowe i uniknąć kar bez dodatkowych procedur i ponoszenia wysokich kosztów.
11. Lista PEP jest także dostępna w postaci API, czyli wtyczki do własnego systemu używanego w instytucji obowiązanej, która jest automatycznie aktualizowana. Inna opcją jest otrzymywanie codzienne aktualnej listy PEP w formie pliku, który jest następnie samodzielnie implementowany przez instytucję obowiązaną.

Które osoby na eksponowanych stanowiskach politycznych zawiera baza PEP od iAML?

Baza PEP od iAML obejmuje profile wszystkich grup osób o statusie PEP, które zostały wymienione w odpowiednich regulacjach prawnych:

• szefów państw, szefów rządów, ministrów, wiceministrów oraz sekretarzy stanu,
• członków parlamentu lub podobnych organów ustawodawczych,
• członków organów zarządzających partii politycznych,
• członków sądów najwyższych, trybunałów konstytucyjnych oraz innych organów sądowych wysokiego szczebla, których decyzje nie podlegają zaskarżeniu, z wyjątkiem trybów nadzwyczajnych,
• członków trybunałów obrachunkowych lub zarządów banków centralnych,
• ambasadorów, chargés d’affaires oraz wyższych oficerów sił zbrojnych,
• członków organów administracyjnych, zarządczych lub nadzorczych przedsiębiorstw państwowych, spółek z udziałem Skarbu Państwa, w których ponad połowa akcji albo udziałów należy do Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych,
• dyrektorów, zastępców dyrektorów oraz członków organów organizacji międzynarodowych lub osoby pełniące równoważne funkcje w tych organizacjach,
• dyrektorów generalnych w urzędach naczelnych i centralnych organów państwowych oraz dyrektorów generalnych urzędów wojewódzkich,
• inne osoby zajmujące stanowiska publiczne lub pełniące funkcje publiczne w organach państwa lub centralnych organach administracji rządowej.

Pełen wykaz krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących eksponowanymi stanowiskami politycznymi znajduje się w Obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2023 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wykazu krajowych stanowisk i funkcji publicznych będących eksponowanymi stanowiskami politycznymi.

Nadchodzące zmiany prawne w Unii Europejskiej związane z PEP i RCA

Unia Europejska, dążąc do ujednolicenia przepisów w zakresie AML, 31 maja 2024 roku uchwaliła pakiet zmian w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Pakiet ten składa się z dyrektywy oraz trzech różnych regulacji zmieniających przepisy w obszarze AML. Wśród tych regulacji wiele istotnych zmian wprowadza Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 roku w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, które wchodzi w życie 10 lipca 2027 roku. Do istotnych zmian należą między innymi:

• podział na cztery katalogi PEP: w państwie członkowskim, w organizacji międzynarodowej, na poziomie Unii Europejskiej oraz w państwie trzecim – w przypadku państwa członkowskiego i państwa trzeciego warto zauważyć, że katalog PEP zarówno w państwie członkowskim i w państwie trzecim nie będzie obejmował szefów władz regionalnych i lokalnych, w tym wspólnot gmin i regionów metropolitalnych posiadających poniżej 50.000 mieszkańców, ale za to rozporządzenie dodaje PEP w kategorii członków organów administracyjnych, zarządzających lub nadzorczych przedsiębiorstw kontrolowanych w przypadku, gdy przedsiębiorstwa te kwalifikują się jako średnie lub duże jednostki lub średnie lub duże grupy zdefiniowane w art. 3 ust. 3, 4, 6 i 7 dyrektywy 2013/34/UE, przez władze regionalne lub lokalne,
• dodanie dodatkowej kategorii relacji członków rodziny PEP (brat / siostra) – dodanie nowej kategorii dotyczy tylko najwyższych funkcji i stanowisk, tj. szefów państw, szefów rządów, ministrów oraz wiceministrów lub sekretarzy stanu na poziomie państw członkowskich, państw trzecich oraz równoważnych funkcji na poziomie Unii Europejskiej,
• rozszerzenie katalogu form podmiotów prawnych posiadających beneficjentów rzeczywistych o formy jeszcze nie ujęte w polskim ustawodawstwie – obowiązek z nimi związany będzie dotyczył również identyfikacji współpracowników osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne w tych podmiotach.

Możliwość weryfikacji osoby na eksponowanym stanowisku politycznym, jak również bliskiego współpracownika PEP jest kluczowa dla wypełnienia obowiązku w zakresie zastosowania środków należytej staranności. Katalog ten, zdefiniowany w polskiej ustawie AML w art. 34, jest powiększony w rozporządzeniu AML m.in. o obowiązek ustalenia, czy klient, beneficjent rzeczywisty klienta oraz – w stosownych przypadkach – osoby, w imieniu których lub na rzecz których dokonywana jest transakcja lub prowadzona jest działalność, są osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, członkiem jej rodziny lub osobą znaną jako bliski współpracownik.

Data 10 lipca 2027 roku – jako moment rozpoczęcia obowiązywania rozporządzenia AML – wydaje się być odległa. Jednak rozporządzenie to wprowadza szereg innych zmian, które dotykają kwestii organizacyjnych i technologicznych w instytucjach obowiązanych, dlatego dobrym rozwiązaniem powinno być zaplanowanie i rozłożenie w czasie działań tak, aby dostosować firmę do nadchodzących zmian prawnych.

FAQ, czyli informacje na temat list PEP w pigułce:

1. Kim są osoby o statusie PEP?

Osoby o statusie PEP (Politically Exposed Persons) to osoby fizyczne, które zajmują eksponowane stanowiska polityczne lub pełnią znaczące funkcje publiczne.

2. Czym jest lista PEP?

Lista PEP to baza danych zawierająca informacje o osobach mających status PEP (Politically Exposed Persons) na poziomie krajowym i/lub międzynarodowym. Umożliwia sprawdzanie klientów przez instytucje obowiązane w procesach AML i KYC.

3. Jak sprawdzić, czy ktoś jest na liście PEP?

Chcąc sprawdzić, czy ktoś jest na liście PEP, należy zweryfikować, jaką pełni funkcję publiczną lub jakie zajmuje stanowisko. Najłatwiej zrobić to za pomocą profesjonalnych narzędzi, które integrują dane publiczne, tworząc bazy PEP, które ułatwiają przeprowadzenie procesów AML i KYC w zakresie identyfikacji klientów. Jednym z takich rozwiązań jest iAML – narzędzie do weryfikacji klientów i beneficjentów rzeczywistych, które zawiera profile PEP zarówno polskich, jak i zagranicznych. Po wpisaniu danych osoby, system przeszukuje listy PEP i generuje raport wskazujący, czy dana osoba figuruje jako PEP.

4. Dlaczego listy PEP od iAML są właściwym wyborem dla instytucji obowiązanych?

Listy PEP od iAML zawierają najszerszy zbiór PEP-ów z terytorium Unii Europejskiej zweryfikowanych względem danych publicznych umieszczonych na oficjalnych stronach urzędowych. Listy PEP od iAML zawierają aktualne, zweryfikowane i zgodne ze wszystkimi wymogami regulacyjnymi dane na temat osób o statusie PEP (polskie i międzynarodowe). Korzystanie z listy PEP od iAML pomaga szybko, rzetelnie, bezpiecznie i skutecznie weryfikować klientów, zarządzać ryzykiem AML oraz automatyzować i przyspieszać procesy compliance w instytucjach obowiązanych.

5. Czy lista PEP od iAML zawiera numery PESEL?

Tak, lista PEP polskich, zawierająca informacje o osobach zajmujących eksponowane stanowiska polityczne lub pełniące znaczące funkcje publiczne w Polsce, obejmuje informacje takie jak imię i nazwisko, data urodzenia, numer PESEL, obywatelstwo, płeć, organizacja, funkcja, podstawa uznania za PEP.

6. Jak można uzyskać dostęp do listy PEP od iAML?

Lista PEP od iAML jest dostępna w formie aplikacji webowej, bazy danych wraz z plikami przyrostowymi, a także przez interfejsy API. Nowym klientom oferujemy również dostęp testowy.

Chcesz uzyskać dostęp lub dowiedzieć się więcej o liście PEP tworzonej przez ekspertów iAML?

Odwiedź stronę Lista PEP lub skontaktuj się z nami.