PEP – osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne

PEP – osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne

Kim wg ustawy AML są osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne? Jakie są obowiązki instytucji obowiązanych w kontekście relacji łączących je z PEP?

Ustawa z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wprowadziła zmiany związane ze współpracą instytucji obowiązanych z osobami zajmującymi eksponowane stanowisko polityczne, czyli tzw. PEP (ang. Politically Exposed Persons).

Nowe regulacje mogą stanowić wyzwanie dla instytucji obowiązanych, a szczególnie małych i średnich podmiotów, które nie dysponują środkami finansowymi na zakup kosztownych systemów AML czy międzynarodowych baz PEP. Istnieją jednak gotowe i niedrogie rozwiązania AML, które udostępniają firmom rozbudowane, zweryfikowane i na bieżąco aktualizowane listy PEP.

Zmiany w definicji osób o statusie PEP

Ważną zmianą, którą wprowadziła ustawa z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, jest rozszerzenie definicji PEP.

Nowe przepisy stanowią, że do grupy Politically Exposed Persons należą osoby fizyczne zajmujące eksponowane stanowiska polityczne lub pełniące znaczące funkcje publiczne:

  • zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • jak również w instytucjach międzynarodowych.

Wg ustawy AML, osoby o statusie PEP to m.in.:

  • szefowie państw i rządów, ministrowie i wiceministrowie, sekretarze i podsekretarze stanu (czyli m.in. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej czy Prezes i Wiceprezes Rady Ministrów),
  • członkowie parlamentu oraz innych organów ustawodawczych (czyli m.in. posłowie i senatorowie),
  • członkowie sądów najwyższych, trybunałów konstytucyjnych oraz organów sądowych wysokiego szczebla (czyli m.in. sędziowie Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego),
  • członkowie trybunałów obrachunkowych i zarządów banków centralnych (czyli m.in. Prezes i Członkowie Zarządu Narodowego Banku Polskiego),
  • dyrektorzy oraz członkowie organów administracyjnych, zarządczych i nadzorczych przedsiębiorstw państwowych (czyli spółek z udziałem Skarbu Państwa, w których ponad połowa akcji albo udziałów należy do Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych),
  • członkowie organów zarządzających w partiach politycznych, ambasadorowie, wyżsi oficerowie sił zbrojnych, dyrektorzy i członkowie organów zarządczych w organizacjach międzynarodowych, dyrektorzy generalni w urzędach naczelnych i centralnych organach państwowych, dyrektorzy generalni urzędów wojewódzkich, kierownicy urzędów terenowych organów rządowej administracji specjalnej.

Inne ważne definicje związane z osobami zajmującymi eksponowane stanowiska polityczne

Najnowsza ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy definiuje także krąg osób znanych jako bliscy współpracownicy osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, wskazując, że są nimi:

  • osoby fizyczne będące wspólnie z osobą o statusie PEP beneficjentami rzeczywistymi osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub trustów,
  • osoby fizyczne, które utrzymują z Politically Exposed Persons inne bliskie stosunki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą,
  • osoby fizyczne będące jedynym beneficjentem rzeczywistym osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub trustów, co do których wiadomo, że zostały utworzone po to, by osoba zajmująca eksponowane stanowisko polityczne odnosiła z nich faktyczne korzyści.

Ustawodawca uwzględnił w ustawie AML również definicję członków rodziny osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, którymi są:

  • małżonek lub osoba pozostająca we wspólnym pożyciu z osobą o statusie PEP,
  • dziecko osoby o statusie PEP i jego małżonek lub osoba pozostająca we wspólnym pożyciu,
  • rodzice osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne.

Praktyczne aspekty związane z utrzymywaniem stosunków gospodarczych z PEP

Na mocy ustawy instytucje obowiązane w stosunku do każdej z wymienionych wcześniej grup, czyli:

  • klientów lub beneficjentów rzeczywistych, którzy zajmują eksponowane stanowiska polityczne w Polsce lub w instytucjach międzynarodowych,
  • członków rodziny osób o statusie PEP,
  • osób znanych jako bliscy współpracownicy osób o statusie PEP,

muszą stosować wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego, czyli m.in.:

  • sprawdzenie, czy dana osoba ma status PEP,
  • ustalenie źródła majątku klienta,
  • ustalenie źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta w ramach stosunków gospodarczych lub transakcji łączących instytucję obowiązaną z PEP,
  • zintensyfikowane, bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych z klientem o statusie PEP,
  • uzyskiwanie akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla na relacje gospodarcze z PEP,
  • przyjmowanie oświadczeń klientów, że mają lub nie mają statusu PEP.

Jak usprawnić realizację obowiązków w kontekście PEP

Kluczowymi narzędziami, które wspierają instytucje obowiązane w wypełnianiu obowiązków w kontekście współpracy z PEP, są zautomatyzowane systemy AML oraz tzw. listy PEP. Odpowiednie, profesjonalnie przygotowane rozwiązania tego rodzaju pozwalają:

  • szybko i niezawodnie zidentyfikować osoby o statusie PEP, korzystając z aktualnych i wiarygodnych danych na temat osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne,
  • na bieżąco dostosowywać działania do wyników oceny ryzyka transakcji i podmiotu (w tym w obszarze PEP), która automatycznie jest przeprowadzana przez system informatyczny.

Rozwiązaniem, które spełnia wszystkie wymogi ustawy AML i zapewnia dostęp do listy PEP rzetelnej, codziennie aktualizowanej oraz zawierającej ponad 9.000 PEP polskich i kilkadziesiąt tysięcy PEP zagranicznych, jest lista PEP od iAML - dostępna online, przez API lub w formie pliku.

Chcesz dowiedzieć się więcej o zestawie iAML i liście PEP?
Skontaktuj się z naszym działem obsługi klienta:
dok@iaml.com.pl / +48 22 100 36 93 / +48 533 376 373