GIIF - Generalny Inspektor Informacji Finansowej - Rola, zadania, sprawozdanie za rok 2021

Generalny Inspektor Informacji Finansowej

Rola, zadania, sprawozdanie za rok 2021

Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) opublikował właśnie najnowsze sprawozdanie z zadań nałożonych na niego przez ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Korzystając z tej okazji, podsumowujemy kluczowe informacje na temat GIIF oraz najważniejsze wnioski ze sprawozdania dotyczącego 2021 roku.

Rola Generalnego Inspektora Informacji Finansowej

Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) jest to jednoosobowy centralny organ administracji państwowej, który stanowi główny element polskiego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Funkcjonuje jako sekretarz lub podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. Jest powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

GIIF realizuje swoje zadania z pomocą jednostki organizacyjnej wyodrębnionej w tym celu w strukturze Ministerstwa Finansów – Departament Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów. GIIF wraz z Departamentem Informacji Finansowej jest jednostką analityki finansowej (tzw. Financial Intelligence Unit, FIU), zgodnie z definicją przyjętą w przepisach Unii Europejskiej.

Zadania Generalnego Inspektora Informacji Finansowej

Zadania Generalnego Inspektora Informacji Finansowej są określone w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z dnia 1 marca 2018 roku, w nowelizacji ustawy AML z dnia 30 marca 2021 roku, a także w ustawie powołującej Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości z dnia 17 grudnia 2021 roku.

Do zadań GIIF należy:

  • analizowanie informacji dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny Inspektor powziął podejrzenie, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
  • przeprowadzanie procedury wstrzymania transakcji lub blokady rachunku;
  • żądanie przekazania informacji o transakcjach i ich udostępnianie;
  • przekazywanie uprawnionym organom informacji i dokumentów uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa;
  • wymiana informacji z jednostkami współpracującymi;
  • sporządzanie krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz strategii przeciwdziałania tym przestępstwom we współpracy z jednostkami współpracującymi i instytucjami obowiązanymi;
  • sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
  • wydawanie decyzji w sprawach wpisu na listę osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające, o których mowa w art. 117, lub skreślenia z niej oraz prowadzenie tej listy;
  • współpraca z właściwymi organami innych państw, a także zagranicznymi instytucjami i międzynarodowymi organizacjami zajmującymi się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu;
  • wymiana informacji z zagranicznymi jednostkami analityki finansowej, w tym prowadzenie punktu kontaktowego na potrzeby tej wymiany;
  • nakładanie kar administracyjnych, o których mowa w ustawie;
  • udostępnianie wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
  • przetwarzanie informacji w trybie określonym w ustawie;
  • inicjowanie innych działań w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

System teleinformatyczny GIIF

Generalny Inspektor Informacji Finansowej jest administratorem systemu teleinformatycznego mającego na celu wspieranie jego działań w ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. System ten jest platformą zapewniającą bezpieczną komunikację między GIIF a jednostkami współpracującymi, czyli m.in.: organy administracji rządowej, organy administracji samorządowej, inne państwowe jednostki organizacyjne, Najwyższa Izba Kontroli (NIK), Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) oraz Narodowy Bank Polski (NBP).

Zobacz również: System teleinformatyczny GIIF

Raportowanie do GIIF przez instytucje obowiązane

Zgodnie z ustawą AML, instytucje obowiązane muszą współpracować z GIIF w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. W ramach współpracy są zobligowane do przekazywania formularzy identyfikujących instytucję obowiązaną, zawiadomień o transakcjach podejrzanych i ponadprogowych oraz innych informacji, które mogą mieć znaczenie w obszarze AML i CFT.

Zobacz również: Raportowanie do GIIF oraz Raportowanie do GIIF o transakcjach ponadprogowych

Sprawozdanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej za 2021 rok

Jednym z zadań Generalnego Inspektora Informacji Finansowej jest opracowywanie rocznego sprawozdania z podjętych działań. Z najnowszego sprawozdania za rok 2021 wynika m.in., że:

  • W 2021 roku w systemie informatycznym GIIF zarejestrowano 3852 zawiadomienia opisowe o działalności i transakcjach podejrzanych (SAR, ang. Suspicious Activity Reports). Rok 2021 był trzecim pełnym rokiem obowiązywania znowelizowanych przepisów w zakresie raportowania SAR, a ich liczba w 2021 roku była porównywalna do roku 2020. W 2021 roku zarejestrowano 251 zawiadomień opisowych SAR od jednostek współpracujących, co stanowi wzrost w stosunku do roku 2020, w którym zarejestrowano ich 179. Od instytucji obowiązanych GIIF zarejestrował w 2021 roku wpływ 3574 SAR. Ich liczba utrzymuje się na wysokim poziomie i jest o około 20% wyższa niż średnia z lat 2014-2018.
  • W 2021 roku GIIF otrzymał informacje o 36,67 mln tzw. transakcji ponadprogowych. 4,31% stanowiły transakcje zaliczone przez instytucje obowiązane do kategorii wpłat lub wypłat gotówkowych. Wielkość ta oznacza spadek w porównaniu z poprzednimi latami – w 2020 roku było to 4,93%. Jednocześnie 7,79% transakcji zostało zakwalifikowanych przez instytucje obowiązane jako przychodzące z zagranicy, prawie o ponad dwa punkty procentowe więcej niż w 2019 roku, gdy tak zakwalifikowane zostało 6,05% transakcji.
  • GIIF wszczął w 2021 roku – na podstawie uzyskanych informacji – 2 447 postępowań analitycznych. W 2021 roku nastąpił nieznaczny, kilkuprocentowy wzrost liczby prowadzonych przez GIIF spraw analitycznych w stosunku do liczby spraw prowadzonych w 2020 roku.
  • W 2021 roku GIIF przekazał do właściwych miejscowo prokuratur 519 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa prania pieniędzy. W 2021 roku nastąpił znaczący wzrost liczby tych zawiadomień w stosunku do roku 2020, który wyniósł około 37,3%. Łączna kwota wartości majątkowych, które były przedmiotem podejrzenia przestępstwa, wyniosła ok. 8,5 mld PLN.
  • GIIF dokonał w 2021 roku 1426 blokad rachunków, na których zgromadzono środki o łącznej wartości ok. 172,0 mln PLN oraz wstrzymał 50 transakcji na kwotę 7,1 mln PLN.
  • W 2021 roku GIIF wszczął 5 postępowań analitycznych dotyczących transakcji, które potencjalnie mogły mieć związek z finansowaniem terroryzmu.
  • W 2021 roku GIIF przeprowadził 9 kontroli w następujących instytucjach obowiązanych: banki – 3; instytucje obowiązane – 5; kantor wymiany walut – 1. W wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzono 94 nieprawidłowości dotyczące braków natury formalnej oraz nieprawidłowości merytoryczne.
  • W 2021 roku GIIF wszczął 23 postępowania administracyjne. 16 postępowań zakończone zostało wydaniem decyzji administracyjnych nakładających na instytucje obowiązane kary administracyjne w postaci kar pieniężnych.

Zobacz kompletny dokument: Sprawozdanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z realizacji ustawy z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w 2021 roku